کاربرد زبری سنج در صنایع خودرو، توربین و قطعات دقیق
کاربرد زبری سنج در صنایع خودرو، توربین و قطعات دقیق
اندازه‌گیری زبری سطح تنها به کنترل کیفیت ظاهری قطعات محدود نمی‌شود، بلکه یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر عملکرد، اصطکاک، روانکاری و عمر مفید قطعات صنعتی است.
زبری سنج در صنعت خودرو
در صنایع خودروسازی و قطعه‌سازی، کنترل زبری سطح نقش مهمی در عملکرد قطعات موتور و سیستم انتقال قدرت دارد. قطعاتی مانند:
– بوش سیلندر
– پیستون
– میل‌لنگ
– میل‌سوپاپ
– شاتون
– چرخ‌دنده‌ها
– دیسک و کاسه ترمز
باید دارای زبری کنترل‌شده باشند تا ضمن کاهش اصطکاک، امکان حفظ فیلم روغن و روانکاری مناسب فراهم شود.
بسیاری از خودروسازان اروپایی از جمله شرکت‌های فرانسوی و قطعه‌سازان وابسته به استانداردهای ISO و الزامات کیفی CNOMO برای کنترل کیفیت سطوح استفاده می‌کنند. در این کاربردها علاوه بر پارامترهای متداول Ra و Rz، پارامترهای عملکردی نظیر Rk، Rpk و Rvk نیز اهمیت ویژه‌ای دارند.
اهمیت پارامترهای Rk ،Rpk و Rvk
در قطعاتی مانند سیلندر موتور، پیستون و سطوح هونینگ شده، پارامترهای خانواده Rk اطلاعات بسیار دقیق‌تری نسبت به Ra ارائه می‌دهند.
– Rk : عمق اصلی زبری سطح
– Rpk : ارتفاع قله‌های سطح که در دوره آب‌بندی اولیه حذف می‌شوند
– Rvk : عمق دره‌های سطح که نقش مهمی در نگهداری روغن دارند
به همین دلیل بسیاری از کارخانه‌های تولید قطعات خودرو و موتور از این پارامترها برای ارزیابی کیفیت سطوح استفاده می‌کنند.
کاربرد زبری سنج در صنایع توربین و نیروگاهی
در صنایع نیروگاهی، نفت و گاز و تعمیرات توربین، کنترل زبری سطح یکی از الزامات اصلی کنترل کیفیت محسوب می‌شود.
قطعاتی مانند:
– پره‌های توربین بخار
– پره‌های توربین گاز
– دیسک‌های توربین
– شفت‌ها
– کمپرسورهای گریز از مرکز
– قطعات آب‌بندی و سیلینگ
نیازمند کنترل دقیق زبری سطح هستند، زیرا کوچک‌ترین تغییر در کیفیت سطح می‌تواند بر راندمان و عمر تجهیز تأثیر بگذارد.
اندازه‌گیری سطوح منحنی و پره‌های توربین
یکی از چالش‌های رایج در اندازه‌گیری زبری سطح، دسترسی به نواحی منحنی، شیارها و پره‌های باریک توربین است.
در چنین شرایطی استفاده از پراب استاندارد کافی نیست و باید از پراب‌های تخصصی استفاده شود.
برخی از پراب‌های تخصصی زبری سنج عبارت‌اند از:
TS100 Standard Pickup
– مناسب برای اندازه‌گیری عمومی سطوح تخت
TS110 Curved Surface Pickup
– مناسب برای شفت‌ها
– سطوح استوانه‌ای
– قطعات دارای شعاع انحنای کم
TS218 Blade Pickup
– مناسب برای پره‌های توربین
– شیارهای باریک
– قطعات با دسترسی محدود
انتخاب زبری سنج مناسب
برای کاربردهای عمومی کنترل کیفیت، زبری سنج‌های پرتابل گزینه‌ای ایده‌آل هستند. دستگاه‌هایی مانند:
– TIME 3100
– TIME 3200
– TIME 3221
به دلیل قابلیت حمل، سهولت استفاده و دقت مناسب در بسیاری از صنایع مورد استفاده قرار می‌گیرند.
در کاربردهای آزمایشگاهی و مترولوژی پیشرفته نیز تجهیزات حرفه‌ای MAHR آلمان از جمله سری MarSurf به عنوان یکی از مراجع معتبر اندازه‌گیری زبری سطح در جهان شناخته می‌شوند.
